ELEKTRON HISOBVARAQ-FAKTURALARNI  XAVF DARAJASIGA KO‘RA BAHOLASH  TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Tursunoy Abduraimova

doi:10.68549/he62vm12

Authors

Tursunoy Abduraimova Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, magistratura talabasi. Author

DOI:

https://doi.org/10.68549/he62vm12

Keywords:

raqamli soliq ma’murchiligi, qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS), elektron hisobvaraq-faktura (EHF), soliq xavfi, barqarorlik reytingi, xavfga asoslangan baholash, yetkazib berish zanjiri, kontragent, АСК НДС-2, Making Tax Digital.

Abstract

Ushbu maqolada raqamli soliq ma’murchiligi sharoitida qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) hisobini yuritish va soliq nazoratini tashkil etishda elektron hisobvaraq-fakturalarni (EHF) xavf darajasiga ko‘ra baholash tizimini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. O‘zbekiston Respublikasining PQ-39-son qarori, PF-153-son va
PF-175-son farmonlari hamda Vazirlar Mahkamasining 830-son qarori doirasida tadbirkorlik subyektlarining barqarorlik reytingi va EHF xavfini real vaqt rejimida tahlil qilish mexanizmlari o‘zaro qiyoslangan. Barqarorlik reytingini xo‘jalik operatsiyalarining soliq xavfidan alohida baholash zarurligi asoslangan. Rossiya Federatsiyasi va Buyuk Britaniya tajribasi tahlil qilinib, EHF xavfini “subyekt – kontragent – operatsiya – yetkazib berish zanjiri” (S, K, O, Z) tamoyili asosida integratsiyalashgan tarzda baholash modeli taklif etilgan hamda to‘rtta shartli misolda hisob-kitoblar bajarilgan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi: 2019-yil 30-dekabrdagi O‘RQ-599-son Qonun bilan tasdiqlangan (amaldagi tahrir). — URL: https://lex.uz/docs/-4674902

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 4-sentabrdagi PF-153-son Farmoni. Qishloq xo‘jaligi sohasida qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisoblashning soddalashtirilgan tartibini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7716359

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 26-dekabrdagi 830-son qarori. Qo‘shilgan qiymat solig‘i ma’muriyatchiligini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida. — URL: https://lex.uz/docs/-7962143

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-yanvardagi PQ-39-son qarori. Tadbirkorlik subyektlarining barqarorlik reytingini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida. — URL: https://lex.uz/docs/-6773342

5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-yanvardagi 55-son qarori. Tadbirkorlik subyektlarining barqarorlik reytingini aniqlash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida. — URL: https://lex.uz/docs/-6785751

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmoni. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining tadbirkorlar bilan VI ochiq muloqotida belgilangan vazifalarni amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. — URL: https://lex.uz/uz/acts/-8442717

7. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi. EHF bo‘yicha xavf darajasini boshqarish va QQSni hisobga olish tartibi joriy etildi. — 2026-yil 12-fevral. — URL: https://gov.uz/oz/soliq/news/view/131767

8. OECD. Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. — Paris: OECD Publishing, 2020. — 73 p. — DOI: 10.1787/ca274cc5-en.

9. Bellon M., Chang J., Dabla-Norris E., Khalid S., Lima F., Rojas E., Villena P. Digitalization to Improve Tax Compliance: Evidence from VAT e-Invoicing in Peru. — Washington, DC: International Monetary Fund, 2019. — 36 p. — (IMF Working Paper; WP/19/231). — DOI: 10.5089/9781513513713.001.

10. OECD. Tax Administration 3.0 and Connecting with Natural Systems: Initial Findings. — Paris: OECD Publishing, 2022. — 36 p. — DOI: 10.1787/53b8dade-en.

11. OECD. Tax Administration 3.0 and the Digital Identification of Taxpayers: Initial Findings. — Paris: OECD Publishing, 2022. — 74 p. — DOI: 10.1787/3ab1789a-en.

12. HM Revenue & Customs. VAT Notice 700/22: Making Tax Digital for VAT. — 2022. — URL: https://www.gov.uk/government/publications/vat-notice-70022-making-tax-digital-for-vat/vat-notice-70022-making-tax-digital-for-vat

13. HM Revenue & Customs. Tax Compliance Risk Management: HMRC Internal Manual. Business Risk Review+ (TCRM3000–TCRM3344). — URL: https://www.gov.uk/hmrc-internal-manuals/tax-compliance-risk-management

14. Федеральная налоговая служба России. письмо от 03.06.2016 —URL: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_199628/96c60c11ee5b73882df84a7de3c4fb18f1a01961/

15. Федеральная налоговая служба России. Программные продукты налоговых органов помогают правильно рассчитать и уплатить НДС. — 04.12.2020. — URL: https://www.nalog.gov.ru/rn28/news/activities_fts/10258938/