SUVEREN FONDLAR MABLAG‘LARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI (TIKLANISH VA TARAQQIYOT JAMG‘ARMASI MISOLIDA)

Authors

  • Inomjon Jumaniyazov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchisi. Author

DOI:

https://doi.org/10.68549/19950118

Keywords:

suveren fond, Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi, integral indeks, samaradorlik, iyerarxiyalarni tahlil qilish usuli, hududiy taqsimot, chetlanish indeksi, Jini koeffitsiyenti, multiplikativ samara.

Abstract

Maqolada ichki rivojlanish mandatiga ega suveren fondlar samaradorligini baholash yondashuvlarini O‘zbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi misolida takomillashtirish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda 2016–2024-yillardagi moliyaviy hisobotlar hamda 2023-yildan 2026-yil 1-sentabrgacha bo‘lgan hududiy ajratmalar bo‘yicha ma’lumotlardan foydalanilgan. Valyuta kursi farqlarining hisobot natijalariga ta’siri, aktivlar tarkibidagi o‘zgarishlar va tahlil qilingan mablag‘larning hududiy taqsimoti ko‘rib chiqilgan. Fondning tipologik profilini hisobga oluvchi uch blokli integral baholash metodikasi hamda hududiy ehtiyoj va investitsion faollik indikatorlariga tayanuvchi taqsimlash yondashuvi taklif etiladi. Dastlabki aprobatsiyada jamg‘armaning integral ko‘rsatkichi 0,356, tanlangan taqqoslash bazasiga nisbatan aniqlangan takomillashtirish zaxirasida ijtimoiy-iqtisodiy blokning ulushi 52,8 foiz bo‘lgan. Kuzatilgan davrlar bo‘yicha hududiy chetlanish indeksi 0,621 va 0,403 qiymatlarini olgan. Mazkur natijalar tanlangan indikatorlar va mavjud axborot bazasi doirasida talqin qilinadi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Al-Hassan, A. Sovereign Wealth Funds: Aspects of Governance Structures and Investment Management / A. Al-Hassan, M. G. Papaioannou, M. Skancke, C. C. Sung. — Washington, DC: IMF, 2013. — 34 p. — (IMF Working Paper; WP/13/231). — DOI: 10.5089/9781475518610.001.

2. Barca, F. The Case for Regional Development Intervention: Place-Based versus Place-Neutral Approaches / F. Barca, P. McCann, A. Rodríguez-Pose // Journal of Regional Science. — 2012. — Vol. 52, No. 1. — P. 134–152.

3. Bernstein, S. The Investment Strategies of Sovereign Wealth Funds / S. Bernstein, J. Lerner, A. Schoar // Journal of Economic Perspectives. — 2013. — Vol. 27, No. 2. — P. 219–238.

4. Clark, G. L. Sovereign Wealth Funds: Legitimacy, Governance, and Global Power / G. L. Clark, A. D. Dixon, A. H. B. Monk. — Princeton: Princeton University Press, 2013. — 240 p.

5. Collier, P. Managing Resource Revenues in Developing Economies / P. Collier, R. van der Ploeg, M. Spence, A. J. Venables // IMF Staff Papers. — 2010. — Vol. 57, No. 1. — P. 84–118.

6. Sovereign Wealth Funds Report 2026: AI and Strategic Autonomy. — Madrid: IE Center for the Governance of Change; ICEX-Invest in Spain, 2026. — 96 p.

7. Global SWF. 2026 Annual Report: State-Owned Investors — From Scale to Strategy. — Global SWF, 2026. — 64 p. — URL: https://globalswf.com/reports/2026annual

8. Gelb, A. Sovereign Wealth Funds and Long-Term Development Finance: Risks and Opportunities / A. Gelb, S. Tordo, H. Halland, N. Arfaa, G. Smith. — Washington, DC: World Bank, 2014. — 30 p. — (Policy Research Working Paper; No. 6776).

9. Halland, H. Strategic Investment Funds: Opportunities and Challenges / H. Halland, M. Noël, S. Tordo, J.J. Kloper-Owens. — Washington, DC: World Bank, 2016. — 42 p. — (Policy Research Working Paper; No. 7851). — DOI: 10.1596/1813-9450-7851.

10. International Working Group of Sovereign Wealth Funds. Generally Accepted Principles and Practices (GAPP): Santiago Principles. — 2008. — 27 p.

11. Malikov, T.S. Moliya: nazariy asoslari / T.S. Malikov. — Toshkent: Akademiya, 2015. — 328 b.

12. Jumaniyazov, I.T. Suveren fondlar faoliyati samaradorligini baholash metodologiyasi: monografiya / I.T. Jumaniyazov. — Toshkent, 2026.

13. OECD; European Commission, Joint Research Centre. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008. — 162 p. — DOI: 10.1787/9789264043466-en.

14. Rodríguez-Pose, A. The Revenge of the Places that Don’t Matter (and What to Do about It) / A. Rodríguez-Pose // Cambridge Journal of Regions, Economy and Society. — 2018. — Vol. 11, No. 1. — P. 189–209.

15. Saaty, T.L. The Analytic Hierarchy Process / T. L. Saaty. — New York: McGraw-Hill, 1980. — 287 p.

16. Truman, E.M. Sovereign Wealth Funds: Threat or Salvation? / E.M. Truman. — Washington, DC: Peterson Institute for International Economics, 2010. — 216 p.

17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 11-maydagi «O‘zbekiston Respublikasining Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasini tashkil etish to‘g‘risida»gi PF-3751-son Farmoni; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 16-maydagi «Jamg‘arma faoliyatini tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-350-son qarori. — URL: https://lex.uz

18. Haydarov, N.X. Moliya: davlat moliyasi: darslik / N.X. Haydarov. — Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2018. — 480 b.

19. O‘zbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi. 2016–2024-yillarga oid moliyaviy hisobotlar va auditorlik xulosalari. — URL: https://ufrd.uz

20. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Yalpi hududiy mahsulot hajmi (yillik), joriy narxlarda. — URL: https://stat.uz

Published

2026-08-31

Most read articles by the same author(s)