FINANCE, MONEY AND CREDIT (Moliya, pul va kredit) ilmiy-ommabop jurnali iqtisodiy sohada ilmiy izlanish olib boruvchi tadqiqotchilar, olimlar, professor-o‘qituvchilar hamda soha mutaxassislari uchun mo‘jallangan bo‘lib, iqtisodiyot tarmoqlariga oid tendensiyalar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etishga bag‘ishlangan hamda soha taraqqiyotiga xizmat qiluvchi ilmiy tahlil va takliflardan iborat maqolalar e’lon qilinadi. Jurnal ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-ommabop nashr hisoblanib, A4 formatda yiliga 6 (olti) marta o‘zbеk (kirill yoki lotin alifbosida), rus va ingliz tillarida mamlakatimiz va xorijiy tadqiqotchilarga ilmiy izlanishlarni olib borish uchun mo‘ljallangan davriy elektron nashr sifatida e’lon etiladi.
DAVLAT AUDITI BO‘YICHA ISTIQBOLLI KADRLAR TAYYORLASHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida davlat auditi sohasida istiqbolli kadrlar tayyorlashning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida fikr yuritilgan bo‘lib, unda davlat auditi sohasida oliy ma’lumotli kadrlar tayyorlashning dolzarbligi va zarurati, mazkur soha bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar me’yorlari hamda ushbu sohada tadqiqotlar olib borgan iqtisodchi olimlar fikrlarining tahlili, davlat auditi oliy maktabini tashkil etish bo‘yicha birinchi navbatda bajariladigan ustuvor vazifalar, “Davlat auditi” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha kurslar kesimida o‘qitiladigan fanlar ro‘yxati, “Davlat auditi” ta’lim yo‘nalishining o‘quv-uslubiy ta’minotini shakllantirish yo‘nalishlari, “Davlat auditi” oliy maktabi pedagog xodimlari va kadrlarining salohiyatini oshirish yo‘nalishlari hamda tadqiqot natijalari yuzasidan erishilgan xulosalar bayon etilgan
davlat auditi, ta’lim yo‘nalishi va mutaxassisliklari, budjet tashkilotlari, budjet mablag‘lari, moliyaviy intizom, moliyaviy nazorat, budjet nazorati, oliy maktab, malakali kadrlar, kadrlar salohiyati, ichki audit malaka sertifikati, samaradorlik auditi, o‘quv reja, o‘quv dasturi, mutaxassislik fanlari
XORIJIY TAJRIBADA SANOAT KORXONALARI INVESTITSION FAOLIYATINI MOLIYALASHTIRISHNING METODOLOGIK ASOSLARI
Maqolada sanoat korxonalari investitsion faoliyatini moliyalashtirishning xorijiy tajribada shakllangan metodologik asoslari tadqiq etilgan. Unda klassik korporativ moliya nazariyalari (Modigliani–Miller, trade-off va pecking order) zamonaviy institutsional hamda barqaror moliyalashtirish yondashuvlari bilan uygʻunlikda tahlil qilingan. Germaniya, Yaponiya, Janubiy Koreya va Xitoy tajribasi asosida sanoat investitsiyalarini moliyalashtirish mexanizmlari qiyosiy baholangan hamda Oʻzbekistondagi investitsion moliyalashtirishning amaldagi holati va rivojlanish tendensiyalari oʻrganilgan. Tadqiqot natijasida ichki mablagʻlar, bank kreditlari, kapital bozori instrumentlari va yashil moliyalashtirish vositalarini birlashtiruvchi toʻrt bosqichli moliyalashtirish modeli taklif etilgan. Mazkur model investitsion faollikni oshirish, moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiyalash va sanoat korxonalarining barqaror rivojlanishini taʼminlashga xizmat qiladi
investitsion faoliyat, sanoat korxonalari, investitsiyalarni moliyalashtirish, kapital tuzilmasi, “trade-off” va “pecking order” nazariyalari, institutsional moliyalashtirish, yashil moliyalashtirish, ESG, investitsiya fondlari, barqaror rivojlanish
ВОЗМОЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ПОЛОЖИТЕЛЬНОГО ОПЫТА ЗАРУБЕЖНЫХ СТРАН В ФИНАНСИРОВАНИИ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА
Предпринимательство является одной из ключевых составляющих современной экономики Узбекистана, обеспечивая занятость населения и внося существенный вклад в формировании ВВП. Предпринимательство как жизненно важный фактор развития, финансирующий экономику. В статье изучен зарубежный опыт развития, способствующих появлению и укреплению жизнеспособных предприятий в стране. Предложены практические рекомендации, направленные на совершенствование финансирования, а также необходимые улучшения для продолжения роста благосостояния предпринимательства
предпринимательство, финансирование, экономическое развитие, занятость, валовой внутренний продукт (ВВП), государственные программы, зарубежный опыт, конкурентоспособность, инвестиции, устойчивый рост
YANGI IQTISODIY BOSQICHNING RAMZIY VOQEASI
Ushbu maqolada globallashuv jarayonlari sharoitida IPO (Initial Public Offering) orqali kapital bozorining rivojlanishi va uning iqtisodiy tizimga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqotda UzNIF IPOsi misolida davlat aktivlarini ochiq bozorga chiqarish, xalqaro investorlar ishtirokining ortishi hamda milliy iqtisodiyotning global moliya tizimiga integratsiyalashuv jarayonlari o‘rganilgan. Shuningdek, maqolada IPOning institutsional ahamiyati, korporativ boshqaruvni takomillashtirish, moliyaviy shaffoflikni oshirish va kapitalni samarali taqsimlashdagi roli nazariy hamda empirik yondashuvlar asosida ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, xalqaro investorlar ishtirokining yuqori darajasi, talab va taklif muvozanati hamda bozor ishonchining shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan
IPO, kapital bozori, globallashuv, investitsiyalar, korporativ boshqaruv, moliyaviy shaffoflik, davlat aktivlari, xalqaro investorlar, iqtisodiy islohotlar, moliyaviy integratsiya, fond bozori, investitsion muhit, xususiylashtirish, iqtisodiy o‘sish
AGRAR SEKTORDA EKO-IQTISODIY XATARLARNI EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH VA “GIBRID STRATEGIYA” ASOSIDA BARQARORLASHTIRISH (XORAZM VILOYATI MISOLIDA)
Mazkur maqolada Orolbo‘yi mintaqasida yuz berayotgan global iqlim o‘zgarishlari va transchegaraviy suv taqchilligi sharoitida qishloq xo‘jaligining makroiqtisodiy barqarorligini ta’minlash mexanizmlari chuqur tadqiq etilgan. Xorazm viloyati agrar sektorining 2010-2023–yillardagi empirik ma’lumotlar bazasi asosida suv ta’minoti va tuproq boniteti omillarining yalpi hududiy mahsulotga (YaHM) ta’siri eng kichik kvadratlar usuli (EKKU) yordamida ekonometrik modellashtirildi. Tadqiqot natijasida suvning marginal qadri va tuproq degradatsiyasining yashirin iqtisodiy qiymati miqdoriy baholandi. Xulosa o‘rnida, mintaqa iqtisodiyotini inqirozdan olib chiquvchi innovatsion “gibrid strategiya” ishlab chiqilib, uni “yashil obligatsiyalar” va fitomeliorativ mexanizmlar orqali moliyalashtirish arxitekturasi taklif etilgan
agrar iqtisodiyot, transchegaraviy suv taqchilligi, ekonometrik modellashtirish, tuproq degradatsiyasi, yashil obligatsiyalar, fitomelioratsiya
TIJORAT BANKLARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA AHOLI OMONATLARINING O‘RNI
Mazkur maqolada tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini ta’minlashda aholi omonatlarining strategik ahamiyati tadqiq etilgan. Tahlil davomida O‘zbekiston bank tizimining 2016–2025-yillardagi statistik ma’lumotlari tahlil qilinib, aholi omonatlarining dinamik o‘sishi va dedollarizatsiya darajasining ijobiy trendlari asoslab berilgan. Maqolada aholi omonatlarining bank likvidliligi va kapital adekvatligiga ta’siri baholanib, resurs bazasini diversifikatsiya qilish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
moliyaviy barqarorlik, aholi omonatlari, resurs bazasi, dedollarizatsiya, chakana depozitlar, likvidlilik, resurs bazasi, bank transformatsiyasi
TIJORAT BANKLARIDA BANK BIZNES EKOTIZIMLARINING XORIJ TAJRIBASI
Ushbu maqolada banklarda biznes ekotizimlarning vujudga kelishi hamda mamlakatimiz tijorat banklarida biznes ekotizimini joriy etish jarayonlari yoritib berilgan. Ekotizim doirasida bank xizmat ko‘rsatish samaradorligini oshirish yo‘llari, bank biznes ekotizimining mohiyati, rivojlanish tarixi hamda tijorat banklarida biznes ekotizimining afzalliklari va rivojlantirish istiqbollarini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Xususan, maqolada innovatsiyalarni joriy etish asosida tijorat banklarida biznes ekotizimi faoliyati samaradorligini oshirishdagi mavjud muammolar hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha muallifning tavsiyaviy yondashuvlari va takliflari keltirilgan. Shuningdek, bank ekotizimlarida vujudga kelgan muammolar va ularning yechimlari yuzasidan tavsiyalar berilgan
tijorat banki, innovatsiya, raqamli biznes, ekotizim, innovatsion xizmatlar, yangi xizmat turlari, bank biznesi ekotizimlari
IQTISODIYOTGA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISHDA INVESTITSION JOZIBADORLIKNI OSHIRISHNING XORIJ TAJRIBALARI
Mazkur maqolada iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda investitsion jozibadorlikni oshirishning xorij tajribalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida AQSh, Singapur, Xitoy va Qozog‘iston davlatlarining investitsion siyosati, investitsiyalarni rag‘batlantirish mexanizmlari hamda investorlar uchun yaratilgan iqtisodiy-huquqiy shart-sharoitlari o‘rganilgan. Shuningdek, investitsion jozibadorlikni oshirishda erkin iqtisodiy zonalar, raqamli xizmatlar, innovatsion iqtisodiyot, logistika infratuzilmasi va hududiy investitsion siyosatning ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida xorijiy tajribalarni O‘zbekiston iqtisodiyotiga moslashtirish bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
xorijiy investitsiyalar, investitsion jozibadorlik, investitsion siyosat, erkin iqtisodiy zonalar, innovatsion iqtisodiyot, raqamli xizmatlar, investitsion muhit, hududiy investitsion siyosat, logistika infratuzilmasi, iqtisodiy o‘sish
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA CHAKANA BANK XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISHNING ISTIQBOLLI YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida chakana bank xizmatlarini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari va tijorat banklari faoliyatida zamonaviy raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalari tadqiq etilgan. Unda talabalarga masofaviy platformalar orqali ta’lim kreditlarini ajratish orqali mijozlar bazasini kengaytirish, onlayn omonatlar yordamida banklarning resurs salohiyatini oshirish hamda aholining bo‘sh mablag‘larini moliya tizimiga jalb qilish masalalari yoritilgan. Shuningdek, mobil ilovalar orqali xalqaro pul o‘tkazmalarini amalga oshirishning afzalliklari va tadbirkorlik subyektlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan yangi kredit mahsulotlarining iqtisodiy ahamiyati asoslab berilgan
raqamli iqtisodiyot, chakana bank xizmatlari, masofaviy depozitlar, ta’lim kreditlari, raqamli platforma, xalqaro pul o‘tkazmalari, moliyaviy inklyuziya, bank resurs bazasi
KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINING MOLIYAVIY RESURSLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI KO‘RSATKICHLARI TAHLILI
Mazkur maqolada kichik biznes subyektlarining moliyaviy resurslardan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida kichik biznes subyektlarida moliyaviy resurslardan foydalanish holati, ularning investitsion faoliyatga ta’siri hamda iqtisodiy samaradorlik darajasi statistik va iqtisodiy tahlil usullari asosida baholangan. Shuningdek, korxonalarning moliyaviy barqarorligi, rentabellik darajasi, aktivlar aylanuvchanligi, kredit resurslaridan foydalanish samaradorligi hamda kapital qo‘yilmalar natijadorligi kabi asosiy ko‘rsatkichlar chuqur tahlil etilgan. Tadqiqotda moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish kichik biznes subyektlarining raqobatbardoshligini oshirish, ishlab chiqarish hajmini kengaytirish va innovatsion rivojlanishni ta’minlashning muhim omili ekanligi asoslab berilgan. Tahlil natijalari asosida moliyaviy resurslardan foydalanish samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
kichik biznes, moliyaviy resurslar, samaradorlik ko‘rsatkichlari, moliyaviy barqarorlik, rentabellik, aktivlar aylanuvchanligi, investitsion faoliyat, kapital qo‘yilmalar, kredit resurslari, iqtisodiy samaradorlik, moliyaviy tahlil, raqobatbardoshlik, innovatsion rivojlanish, statistik tahlil, iqtisodiy ko‘rsatkichlar
ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ И ПРАКТИЧЕСКИЕ ВОПРОСЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ФИНАНСОВЫХ РЫНКОВ В УЗБЕКИСТАНЕ
В статье раскрывается суть актуальных вопросов цифровизации финансовых рынков, проанализированы взгляды ученых экономистов о сущности и особенности цифровизация финансовой сферы. Также, сформулированы научные выводы, предложения и рекомендации автора по совершенствованию практики цифровизации отечественного финансового рынка.
цифровизация, финансовый рынок, цифровые технологии, цифровые платформы, фондовый рынок.
AGRAR SOHA SAMARADORLIGINI STATISTIK BAHOLASHDA STOXASTIK CHEGARAVIY TAHLIL (SFA) MODELINING QO‘LLANILISHI
Mazkur maqolada O‘zbekiston agrar soha samaradorligini statistik baholashda parametrik Stoxastik chegaraviy tahlil (SFA) usuli qo‘llanilgan. Tadqiqot ishi 2010–2025-yillardagi panel ma’lumotlariga asoslangan bo‘lib, unda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish funksiyasining chegaraviy holati va resurslar elastikligi aniqlangan. SFA modeli natijalari respublikada o‘rtacha texnik samaradorlik 73 foizni tashkil etishinini ko‘rsatdi. Maqolada hududiy samaradorlik yo‘nalishlari shakllantirilib, Samarqand va Navoiy viloyatlari yetakchi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi esa eng past ko‘rsatkichga ega hududlar sifatida tahlil qilingan.
agrar soha, SFA modeli, texnik samaradorlik, stoxastik chegaraviy tahlil, ishlab chiqarish funksiyasi, normal taqsimot, gamma koeffitsiyenti, resurslar elastikligi, qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi, yalpi qo‘shilgan qiymat, tarmoq, asosiy fondler, investitsiya.
INVESTITSION LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISHDA TIJORAT BANKLARINING AHAMIYATI
Mazkur maqolada investitsion loyihalar hamda ularning tijorat banklari tomonidan moliyalashtirilishiga oid tushunchalar toʻliq oʻrganilgan, shuningdek bunga oid mahalliy va xorijiy olimlarning fikrlari tahlil qilingan. Mamlakat iqtisodiy barqarorligining asosiy kafolatlaridan biri sifatida investitsion loyihalar koʻriladigan boʻlsa, uning rivojlanishinining asosiy omili sifatida tijorat banklari tomonidan moliyalashtirish jarayoni turadi. Tadqiqot doirasida dunyoning rivojlangan mamlakatlarining transmilliy banklari – Bank of America, Paribasbank va Oʻzbekiston Respublikasining yirik aksiyadorlik tijorat banklari Oʻzmilliybank, Asakabank hamda Sanoatqurilishbanklarining tahliliy ma’lumotlari oʻrganilib, ularning investitsion portfeli va raqobatbardoshlik darajasi tahlili amalga oshirilgan.
bank, investitsiya, portfel, rentabellik, foiz, kredit, raqobatbardoshlik, passiv, depozit, qimmatli qogʻoz.
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHDAGI INSTITUTSIONAL VA MOLIYAVIY MUAMMOLAR
Ushbu maqolada davlat-xususiy sheriklik loyihalarini moliyalashtirishda yuzaga kelayotgan institutsional, huquqiy, moliyaviy va boshqaruv muammolari iqtisodiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda tizimli, institutsional, SWOT, sabab-oqibat va loyiha moliyalashtirish tahlili usullaridan foydalanildi. Natijalar O‘zbekistonda DXSh loyihalarida huquqiy noaniqliklar, moliyalashtirish manbalarining cheklanganligi, yuqori kredit foizlari, risklarning adolatli taqsimlanmasligi, investorlar ishonchining pastligi va tender jarayonlarida shaffoflik yetishmasligi asosiy muammolar ekanini ko‘rsatadi. Maqolada DXSh loyihalarining moliyaviy barqarorligini ta’minlash uchun moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish, risklarni shartnomaviy asosda taqsimlash, elektron monitoringni kuchaytirish va davlat kafolatlari mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
davlat-xususiy sheriklik, loyiha moliyalashtirish, xususiy investitsiya, davlat kafolati, moliyaviy risk, institutsional salohiyat, huquqiy noaniqlik, tender shaffofligi, infratuzilma, iqtisodiy samaradorlik.
KAPITAL BARQARORLIGI VA AKTIVLAR SIFATI ORQALI BANK INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI
Mazkur maqolada raqamli transformatsiya sharoitida tijorat banklarining investitsion jozibadorligini oshirishda regulyativ kapital barqarorligi va aktivlar sifati muhim omil sifatida tadqiq etilgan. Tadqiqotda tijorat banklari passivlarining umumiy hajmida regulyativ kapital salmog‘ining barqarorligini ta’minlash hamda bank aktivlari tarkibini yaxshilashda monetar tartibga solish vositalaridan foydalanish yo‘llari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada regulyativ kapitalning passivlar tarkibidagi barqaror ulushi banklarning moliyaviy barqarorligi, kapital yetarliligi, likvidligi va to‘lovga qobiliyatliligini mustahkamlashi asoslangan. Shuningdek, monetar vositalardan oqilona foydalanish tijorat banklari aktivlari sifatini yaxshilash, yuqori riskli aktivlar ulushini qisqartirish va daromad keltiruvchi aktivlar hajmini oshirish imkonini berishi ko‘rsatib berilgan.
tijorat banklari, investitsion jozibadorlik, regulyativ kapital, passivlar, aktivlar sifati, monetar vositalar, raqamli transformatsiya, kapital yetarliligi.
TIJORAT BANKLARI KAPITALLASHUVI VA KAPITAL YETARLILIGI ASOSIDA INVESTITSION FAOLLIKNI KUCHAYTIRISHNING INTEGRATSION MODELI
Maqolada tijorat banklarining kapitallashuv darajasi, kapital yetarliligi va investitsion faolligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik chuqur tahlil qilingan. Integratsion investitsion faollik modeli ishlab chiqilib, bank kapitali, kapital yetarliligi, risklarni boshqarish tizimi va investitsion kreditlash jarayonlari yagona nazariy-amaliy mexanizmda birlashtirilgan. Kapital yetarliligini oshirish orqali banklarning investitsion faoliyati barqaror kengayishi isbotlangan. Shuningdek, iqtisodiyotning tarkibiy o‘zgarishlariga yo‘naltirilgan investitsion loyihalarni moliyalashtirish uchun tijorat banklari ajratadigan kreditlar hajmini 30 foizga oshirishning zaruriyati asoslab berilgan.
kapitallashuv, kapital yetarliligi, integratsion model, investitsion kreditlash, risklarni boshqarish, tarkibiy o‘zgarishlar, investitsion faollik, Basel III.
TIJORAT BANKLARI FAOLIYATINI TAHLIL QILISHDA BANK NAZORATI VA AUDITINING ROLI
Ushbu maqolada bank nazorati va auditning tijorat banklari faoliyatini tahlil qilishdagi roli atroflicha tahlil qilingan. Bank tizimidagi xavflarni aniqlash, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, faoliyatni shaffof yuritish kabi jihatlar audit va nazorat tizimlari orqali qanday amalga oshirilayotgani yoritilgan. Xususan, ichki va tashqi audit, regtech va suptech texnologiyalari, Basel III tamoyillarining tatbiqi va O‘zbekiston bank tizimida olib borilayotgan amaliy islohotlar asosida fikr yuritilgan. Maqola zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, amaliy tavsiyalar bilan boyitilgan.
bank nazorati, audit, ichki audit, tashqi audit, regtech, suptech, tijorat banklari, moliyaviy xavflar, Basel III, O‘zbekiston bank tizimi, raqamlashtirish, audit nazorati, bank boshqaruvi, moliyaviy barqarorlik.
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHNING XALQARO TAJRIBALARI
Maqolada davlat-xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarini moliyalashtirishning xalqaro tajribasi tahlil qilingan. Xususan, Yevropa mamlakatlari misolida DXSh bozorining so‘nggi tendensiyalari, moliyalashtirish manbalari, risklarni taqsimlash mexanizmlari hamda institutsional ishtirokchilarning roli o‘rganilgan. Shuningdek, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda DXSh loyihalarini amalga oshirishdagi farqlar, ularning moliyaviy xususiyatlari va samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari DXSh mexanizmlarini takomillashtirish, investitsiya muhitini yaxshilash va infratuzilma loyihalarini samarali moliyalashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish imkonini beradi.
davlat-xususiy sheriklik, infratuzilma loyihalari, moliyalashtirish mexanizmlari, risklarni taqsimlash, investitsiyalar, xalqaro tajriba, institutsional investorlar.
GLOBAL PRIVATE EQUITY TRENDS AND EMERGING MARKET OPPORTUNITIES: IMPLICATIONS FOR UZBEKISTAN
The global private equity (PE) market in early 2026 reflects a complex interplay between cautious optimism and heightened uncertainty. Drawing on insights from the KPMG Pulse of Private Equity Q1 2026 report, this study analyses key global trends, including investment concentration in high-quality assets, the rise of AI-driven sectors, declining exit activity, and shifting investor strategies. The paper further extends the discussion by contextualising these global dynamics within emerging markets, with a particular focus on Uzbekistan. The findings suggest that while global PE markets are becoming more selective and risk-sensitive, emerging economies with strategic positioning and reform-driven environments — such as Uzbekistan — have the potential to attract future investment. However, structural reforms, institutional improvements, and sectoral diversification remain critical for leveraging these opportunities.
xususiy kapital investitsiyalari, rivojlanayotgan bozorlar, investitsion muhit, moliyaviy bozorlar, xalqaro kapital oqimi.
YASHIL OBLIGATSIYALAR ORQALI BARQAROR RIVOJLANISH: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishi, ekologik inqiroz va barqaror rivojlanish maqsadlari sharoitida moliya tizimining yangi vazifalari tahlil qilinadi. Yashil iqtisodiyotni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashda yashil obligatsiyalar, yashil kreditlar, ESG-reytinglarga asoslangan investitsiyalar va barqaror moliya fondlari muhim instrumentlar sifatida xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, rivojlanayotgan davlatlarda ekologik muammolarning saqlanib qolishi va ularni bartaraf etish uchun moliyaviy resurslarga bo‘lgan ehtiyojning ortib borishi ushbu sohada chuqur ilmiy tadqiqotlar olib borishni talab etadi. Maqolada yashil moliyalashtirishning institutsional va amaliy jihatlari hamda ularni rivojlantirish omillari tahlil qilinadi. Natijada, yashil obligatsiyalar orqali barqaror rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan ilmiy asoslangan xulosa va takliflar ishlab chiqiladi.
“yashil” moliya, ESG-reytinglar, “yashil tiklanish”, “yashil” iqtisodiyot, “yashil” obligatsiyalar, qayta tiklanuvchi energiya, “yashil” kreditlar, “yashil” aksiyalar, iqlim obligasiyalari.
ПРОБЛЕМЫ УЧЁТА ПРОИЗВОДСТВЕННОГО БРАКА И ВОЗВРАТНЫХ ОТХОДОВ В ПРЯДИЛЬНОМ И ТКАЦКОМ ПРОИЗВОДСТВЕ
В статье исследуются методологические и практические аспекты бухгалтерского учёта производственного брака и возвратных отходов в текстильной промышленности. Применение аналитического и сравнительного методов позволило выявить системные недостатки действующей учётной практики в Республике Узбекистан. Полученные результаты свидетельствуют о наличии проблем в области классификации, оценки и документирования дефектной продукции. Предложены направления совершенствования учётных процедур, направленные на повышение достоверности калькулирования себестоимости и эффективности управленческого анализа.
производственный брак, возвратные отходы, текстильная промышленность, себестоимость, бухгалтерский учёт.
SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING BIZNESNI BAHOLASH JARAYONIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining biznesni baholash jarayoniga ta’siri ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida AI texnologiyalarining katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, moliyaviy prognozlash, risklarni aniqlash va avtomatlashtirilgan baholash tizimlarini shakllantirishdagi imkoniyatlari o‘rganilgan. Shuningdek, sun’iy intellektning biznesni baholashdagi afzalliklari va kamchiliklari SWOT hamda qiyosiy tahlillar asosida yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, AI texnologiyalari biznes qiymatini aniqlashning aniqligi va tezkorligini oshirish bilan birga, investitsion qarorlar samaradorligini kuchaytirishi aniqlangan. Shu bilan birga, ma’lumotlar sifati, algoritmik xatolar va kiberxavfsizlik bilan bog‘liq muammolar ushbu sohada qo‘shimcha ilmiy tadqiqotlar olib borishni talab etadi.
sun’iy intellekt, biznesni baholash, big data, machine learning, moliyaviy prognozlash, risklarni boshqarish, avtomatlashtirilgan baholash tizimlari, raqamli iqtisodiyot, investitsion tahlil, AI texnologiyalari.
Copyright (c) 2026 FINANCE, MONEY AND CREDIT
SOG‘LIQNI SAQLASH SOHASIDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIKNI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI
Mazkur maqolada sog‘liqni saqlash tizimini modernizatsiya qilish jarayonida davlat-xususiy sheriklik (DXSh) mexanizmining ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida sog‘liqni saqlash sohasida DXShni joriy etish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar, ularning huquqiy asoslari hamda xalqaro tajribalar o‘rganilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlik sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirish, investitsiyalarni jalb qilish va aholiga ko‘rsatiladigan tibbiy xizmatlar sifatini yaxshilashda muhim omil ekanligi aniqlangan.
davlat-xususiy sheriklik, sog‘liqni saqlash tizimi, tibbiy xizmatlar, investitsiyalar, innovatsiya, infratuzilma.
FISCAL STABILITY AND PUBLIC DEBT MANAGEMENT: STRATEGIC DIRECTIONS FOR UZBEKISTAN FROM THE EXPERIENCE OF ITALY AND JAPAN
Maintaining stable dynamics of public debt in the context of global macroeconomic instability and geopolitical changes has become a priority for economic security. This article provides a comparative analysis of the experience of the world’s two largest debt holders — Italy and Japan. Italy’s institutional fiscal rules and Japan’s domestic financing model are considered in the context of Uzbekistan’s economy. The study econometrically assesses the impact of Uzbekistan’s fiscal balance and inflation rate on the debt burden using the OLS model for 2011–2023. The results indicate the need to strengthen fiscal discipline and take advantage of domestic market opportunities.
fiscal stability, public debt, Italian experience, Japanese model, IMRAD, OLS, fiscal rules, PPP, contingent liabilities.
MAHALLIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada mahalliy tadbirkorlikni rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari, ularning iqtisodiyotdagi ahamiyati hamda hududiy rivojlanishga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlashning zamonaviy usullari, moliyaviy va institutsional mexanizmlarni takomillashtirish yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot davomida O‘zbekistonda tadbirkorlikni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinib, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
mahalliy tadbirkorlik, kichik biznes, iqtisodiy mexanizm, tashkiliy mexanizm, hududiy iqtisodiyot, investitsiya, innovatsiya, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, biznes muhiti, iqtisodiy islohotlar.
OʻZBEKISTONDA TOSHKENT XALQARO MOLIYA MARKAZINI TASHKIL ETISHNING IQTISODIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada Toshkent xalqaro moliya markazini tashkil etish va rivojlantirish sabablari, bosqichlari, huquqiy asoslari, kuchli va zaif tomonlari, imkoniyatlari, tahdidlari, moliyalashtirish manbalari, undagi investorlar uchun qulayliklar, soliq imtiyozlari, zamonaviy tendensiyalar, markazning institutsional tuzilmasi, xalqaro raqobat ustunliklari berilgan.
moliya markazi, xorijiy investitsiyalar, Angliya umumiy huquqiga tayanuvchi alohida yurisdiksiya, “sandbox” rejimi, xalqaro (chegaralararo) nizolarni hal etish, mintaqaviy gʻaznachilik markazi, islom moliyasi, moliyaviy texnologiyalar, “family office”, xalqaro raqobat ustunligi.
OZIQ-OVQAT SANOATI KORXONALARIDA XARAJATLAR HISOBI VA TAHLILINING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada oziq-ovqat sanoati korxonalarida xarajatlar hisobi va tahlilining nazariy asoslari, mahsulot tannarxini boshqarishning kompleks yondashuvi, xarajatlarning iqtisodiy elementlari va kalkulyatsiya moddalari bo‘yicha tasniflanishi, zamonaviy boshqaruv hisobi metodlarining qo‘llanilishi masalalari yoritilgan. Tadqiqot tarmoqning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, tizimli va qiyosiy tahlil usullari yordamida amalga oshirildi.
boshqaruv hisobi, kompleks boshqaruv tahlili, mahsulot tannarxi, xarajatlarning iqtisodiy elementlari, kalkulyatsiya moddalari, oziq-ovqat sanoati, Direct-costing, Standart-cost, ABC-tahlil, rentabellik.
KICHIK BIZNES LOYIHALARINI BAHOLASHNING ZAMONAVIY USULLARI
Ushbu maqolada kichik biznes loyihalarini baholashning zamonaviy usullari va ularning an’anaviy yondashuvlardan afzalliklari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida NPV va IRR kabi klassik metodlar bilan bir qatorda real opsionlar nazariyasi, Monte-Karlo simulyatsiyasi va ESG mezonlarining kichik tadbirkorlikdagi o‘rni tahlil qilingan. Maqolada iqtisodiy noaniqlik sharoitida loyihalarning moslanuvchanligini baholash strategiyalari va o‘zbek olimlarining sohadagi ilmiy qarashlari yoritilgan. Yakuniy xulosa sifatida kichik biznes subyektlari uchun investitsion jozibadorlikni oshirishga xizmat qiluvchi integratsiyalashgan baholash modeli taklif etilgan.
kichik biznes, loyihalarni baholash, real opsionlar, Monte-Karlo simulyatsiyasi, investitsion jozibadorlik, risk-menejment, ESG mezonlari, iqtisodiy samaradorlik.
KORXONA MOLIYAVIY BARQARORLIGINING IQTISODIY MOHIYATI VA MAZMUNI
Ushbu maqolada korxona moliyaviy barqarorligining iqtisodiy mohiyati va mazmuni nazariy hamda amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Muallif tomonidan moliyaviy barqarorlik korxonaning ichki va tashqi risklarga chidamliligini ta’minlovchi strategik omil sifatida talqin qilinadi. Tadqiqot davomida kapital tarkibini optimallashtirish, xususiy va qarz mablag‘larining o‘zaro nisbati hamda aktivlar likvidliligining korxona iqtisodiy xavfsizligidagi o‘rni ochib berilgan. Maqola yakunida korxonalarning moliyaviy mustaqilligini oshirish va moliyaviy diagnostika tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ilgari surilgan.
moliyaviy barqarorlik, iqtisodiy mohiyat, xususiy kapital, likvidlilik, to‘lov qobiliyati, moliyaviy mustaqillik, risklarni boshqarish, aktivlar tarkibi, moliyaviy diagnostika, iqtisodiy xavfsizlik.
SOLIQ MA’MURCHILIGIDA TO‘LOVLAR TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada zamonaviy soliq ma’murchiligi sharoitida to‘lovlar tizimini takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda to‘lov jarayonlarini raqamlashtirish, soliq organlari va bank tizimi o‘rtasidagi integratsiya hamda “soliq servisi” modeliga o‘tish masalalari tahlil qilingan. Muallif tomonidan to‘lovlar shaffofligini ta’minlashda blokcheyn va sun’iy intellekt texnologiyalarining o‘rni baholanib, soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
soliq ma’murchiligi, to‘lovlar tizimi, raqamlashtirish, yagona soliq hisobraqami, sun’iy intellekt, blokcheyn, shaffoflik, soliq servisi, yashirin iqtisodiyot.