FINANCE, MONEY AND CREDIT (Moliya, pul va kredit) ilmiy-ommabop jurnali iqtisodiy sohada ilmiy izlanish olib boruvchi tadqiqotchilar, olimlar, professor-o‘qituvchilar hamda soha mutaxassislari uchun mo‘jallangan bo‘lib, iqtisodiyot tarmoqlariga oid tendensiyalar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etishga bag‘ishlangan hamda soha taraqqiyotiga xizmat qiluvchi ilmiy tahlil va takliflardan iborat maqolalar e’lon qilinadi. Jurnal ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-ommabop nashr hisoblanib, A4 formatda yiliga 6 (olti) marta o‘zbеk (kirill yoki lotin alifbosida), rus va ingliz tillarida mamlakatimiz va xorijiy tadqiqotchilarga ilmiy izlanishlarni olib borish uchun mo‘ljallangan davriy elektron nashr sifatida e’lon etiladi.
TIJORAT BANKLARI FAOLIYATI SAMARADORLIGIGA TA’SIR QILUVCHI OMILLAR
Ushbu maqolada tijorat banklari faoliyati samaradorligiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar hamda ularning bank tizimi rivojlanishidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida bank faoliyati samaradorligini belgilovchi ichki va tashqi omillar, xususan bank boshqaruvi samaradorligi, kredit portfeli sifati, operatsion xarajatlar darajasi, bank xizmatlari diversifikatsiyasi, raqamli texnologiyalarni joriy etish darajasi hamda makroiqtisodiy muhitning ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, banklar faoliyati samaradorligini baholashda qo‘llaniladigan asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlar tahlil qilinib, bank samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy yondashuvlar asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari tijorat banklari faoliyatining barqarorligini ta’minlash, bank xizmatlari sifatini oshirish hamda bank tizimining raqobatbardoshligini kuchaytirishga xizmat qiladi
tijorat banklari, bank faoliyati samaradorligi, bank samaradorligiga ta’sir qiluvchi omillar, bank boshqaruvi, kredit portfeli sifati, operatsion xarajatlar, raqamli bank xizmatlari, bank risklari, moliyaviy barqarorlik, bank tizimi
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA KORXONALARNING EKOLOGIK INNOVATSION LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHDA INVESTITSIYA MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada yashil iqtisodiyotga o‘tish sharoitida korxonalarning ekologik innovatsion loyihalarini moliyalashtirishda investitsiya mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida yashil iqtisodiyotning nazariy asoslari, ekologik innovatsion loyihalarning xususiyatlari hamda ularni moliyalashtirishning zamonaviy usullari tahlil qilingan. Shuningdek, xorijiy va milliy tajriba asosida investitsiya mexanizmlarining samaradorligi baholangan. Natijada ekologik loyihalarni moliyalashtirishda moliyaviy manbalarni diversifikatsiya qilish, davlat qo‘llab-quvvatlash choralarini kuchaytirish va innovatsion faoliyatni rag‘batlantirish zarurligi asoslab berilgan
yashil iqtisodiyot, ekologik innovatsiya, investitsiya mexanizmlari, moliyalashtirish usullari, yashil investitsiyalar, innovatsion rivojlanish, barqaror iqtisodiy o‘sish
TIJORAT BANKLAR AKTIVLARI SAMARADORLIGINING KONSEPTUAL ASOSLARI VA O‘ZIGA XOS XUSUSIUATLARI
Ushbu maqolada tijorat banklari aktivlari samaradorligini oshirishning konseptual asoslari va uslubiy jihatlari tadqiq etilgan. Muallif tomonidan bank aktivlari sifatini baholashning zamonaviy usullari, aktivlar tarkibini optimallashtirish strategiyalari hamda risklarni boshqarishning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida bank aktivlari rentabelligi va likvidliligi o‘rtasidagi mutanosiblikni ta’minlashda raqamli texnologiyalarning o‘rni yoritib berilgan. Maqola yakunida tijorat banklari aktivlari samaradorligini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan xulosa va amaliy takliflar shakllantirilgan
tijorat banklari, bank aktivlari, samaradorlik, rentabellik, likvidlilik, aktivlar sifati, risk-menejment, diversifikatsiya, raqamli bank ishi, aktivlarni boshqarish
KICHIK VA O‘RTA BIZNES SUBYEKTLARIDA INVESTITSION FAOLLIKNI OSHIRISHDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIKNING ROLI VA MOLIYALASHTIRISH USULLARI
Mazkur maqolada kichik va o‘rta biznes subyektlarida investitsion faollikni oshirishda davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida davlat-xususiy sheriklikning nazariy asoslari, moliyalashtirish usullari hamda uning iqtisodiy samaradorlikka ta’siri o‘rganildi. Shuningdek, xorijiy va milliy tajriba asosida ushbu mexanizmlarning kichik va o‘rta biznes subyektlari faoliyatiga ta’siri baholandi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, davlat-xususiy sheriklik investitsion resurslarga kirishni kengaytirish, xavflarni kamaytirish va biznes muhitini yaxshilash orqali investitsion faollikni oshirishda muhim vosita ekanligi asoslab berildi
davlat-xususiy sheriklik, kichik va o‘rta biznes, investitsion faollik, moliyalashtirish usullari, infratuzilma, innovatsiya, iqtisodiy o‘sish
MARKETING STRATEGIYALARINING TURLARI VA ULARNI QO‘LLASH MEXANIZMLARI (XORAZM VILOYATI MISOLIDA)
Ushbu maqolada marketing strategiyalari turlarining o‘ziga xos xususiyatlari, ularni qo‘llash mexanizmlari hamda zamonaviy iqtisodiy sharoitlarda ularning dolzarbligi Xorazm viloyati misolida tadqiq qilingan. Tadqiqot davomida marketing strategiyalarining asosiy yo‘nalishlari, jumladan bozorni segmentatsiya qilish, maqsadli auditoriyani aniqlash, raqobatbardoshlikni oshirish hamda mahsulot va xizmatlarni ilgari surish usullari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Shuningdek, hududiy iqtisodiyot xususiyatlarini inobatga olgan holda marketing strategiyalarini samarali qo‘llash mexanizmlari, ularning biznes subyektlari faoliyatiga ta’siri hamda bozor infratuzilmasini rivojlantirishdagi ahamiyati o‘rganilgan. Xorazm viloyati misolida marketing strategiyalarini amaliy qo‘llash holati tahlil qilinib, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari yuzasidan ilmiy asoslangan xulosalar ishlab chiqilgan
marketing, strategiya, marketing strategiyasi, mexanizm, Xorazm viloyati, bozor segmentatsiyasi, raqobatbardoshlik, maqsadli auditoriya, hududiy rivojlanish, marketing tadqiqotlari
TIJОRАT BАNKLАRINING FОND BОZОRIDАGI INVЕSTITSIОN FАОLIYАTI TАHLILI
Mаzkur mаqоlаdа tijоrаt bаnklаrining invеstitsiyа pоrtfеlini shаkllаntirish vа bоshqаrishning nаzаriy-аmаliy jihаtlаri tаdqiq еtilgаn. Хususаn, invеstitsiyа pоrtfеlini tаrmоqlаr kеsimidа divеrsifikаtsiyа qilishning аhаmiyаti, uning risklаrni kаmаytirish vа dаrоmаdlаrni bаrqаrоrlаshtirishdаgi о‘rni ilmiy jihаtdаn аsоslаngаn. Shuningdеk, Mаrkоwitz pоrtfеl nаzаriyаsi аsоsidа аktivlаr о‘rtаsidаgi kоrrеlyаtsiyа vа risk о‘rtаsidаgi bоg‘liqlik tаhlil qilingаn. Maqolaning amаliyоt qismidа “О‘zsаnоаtqurilishbаnk” АTB misоlidа 2020–2025-yillаr dаvоmidа invеstitsiyа fаоliyаti, хususаn, аksiyаlаrgа yо‘nаltirilgаn invеstitsiyаlаr dinаmikаsi, tаrmоqlаr kеsimidа jоylаshtirilishi vа dividеnd dаrоmаdlаri tаhlil qilingаn. Tаdqiqоt nаtijаlаrigа kо‘rа, bаnk invеstitsiyа pоrtfеlini divеrsifikаtsiyа qilish vа dаvlаt qimmаtli qоg‘оzlаrigа sаrmоyа kiritish оrqаli mоliyаviy bаrqаrоrlik vа dаrоmаdlilikni оshirish imkоniyаtigа еgа еkаnligi аsоslаngаn
tijоrаt bаnklаri, invеstitsiyа pоrtfеli, divеrsifikаtsiyа, risk, dаrоmаdlilik, аksiyаlаr, оbligаtsiyаlаr, dаvlаt qimmаtli qоg‘оzlаri, likvidlik, pоrtfеl nаzаriyаsi, mоliyаviy bаrqаrоrlik
QIMMATLI QOG‘OZLARNING IKKILAMCHI BOZORI HOLATI TAHLILI
Ushbu maqolada qimmatli qog‘ozlarning ikkilamchi bozori va uning iqtisodiy islohotlar jarayonidagi o‘rni tahlil qilinadi, bozor iqtisodiyotiga o‘tishda infratuzilmaning shakllanishi muhim bosqich sifatida ko‘rib chiqiladi, aksiyalar va obligatsiyalar emissiyasining yo‘lga qo‘yilishi rivojlanish omili sifatida yoritiladi, zamonaviy savdo mexanizmlarining joriy etilishi bozor samaradorligini oshirishi ta’kidlanadi, aksiyadorlar manfaatlarini himoya qilish tizimining shakllanishi alohida ahamiyat kasb etadi, ikkilamchi bozorning iqtisodiy erkinlikni ta’minlashdagi roli ochib beriladi, tadbirkorlik subyektlarini moliyaviy resurslar bilan ta’minlashdagi ahamiyati ko‘rsatiladi, investitsion muhitni yaxshilash va aholining ishtirokini kengaytirishdagi o‘rni yoritiladi, bozordagi muammolar, jumladan likvidlik pastligi va investorlar faolligining yetarli emasligi tahlil qilinadi, natijada mazkur sohani rivojlantirishga qaratilgan ilmiy taklif va tavsiyalar shakllantirildi
aksiyadorlik jamiyatlari, qimmatli qog‘oz, ikkilamchi bozor, fond birjasi, investor, savdo jarayoni, depozitariy, korporativ boshqaruv, investitsion muhit, moliyaviy vositachi, likvidlilik, risk, zamonaviy infratuzilma, huquqiy himoya
FISKAL SIYOSATIDA SOLIQ MAʼMURCHILIGINING IJTIMOIY-IQTISODIY MOHIYATI
Mazkur maqolada fiskal siyosat sharoitida soliq maʼmurchiligining ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati tahlil qilinadi. Soliq maʼmurchiligi davlatning fiskal siyosatini amalga oshirishda asosiy mexanizmlardan biri sifatida qaralib, uning budjet daromadlarini shakllantirish, iqtisodiy barqarorlikni taʼminlash hamda soliq intizomini mustahkamlashdagi oʻrni yoritilgan. Shuningdek, soliq maʼmurchiligining samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy yondashuvlar va islohotlarning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati koʻrib chiqiladi
fiskal siyosat, soliq maʼmurchiligi, soliq tizimi, budjet daromadlari, soliq intizomi, iqtisodiy barqarorlik, soliq islohotlari
ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI AUDITI JARAYONIDA TAHLILIY AMALLARDAN FOYDALANISH
Mazkur maqolada ishlab chiqarish xarajatlari auditi jarayonida tahliliy amallardan foydalanish masalalari o‘rganilgan. Xususan, mahsulot tannarxini shakllantirish, xarajatlar tarkibini tahlil qilish, tannarx o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillarni aniqlash hamda аuditorlik tekshiruvida tahliliy amallarning ahamiyati yoritilgan. Izlanishlar natijasida ishlab chiqarish xarajatlari hisobining to‘g‘riligini auditorlik tekshiruvi jarayonida tahliliy amallar yordamida baholash, muhim buzib ko‘rsatishlar riski darajasini kamaytirish hamda moliyaviy hisobot ishonchliligini oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan
ishlab chiqarish xarajatlari, mahsulot tannarxi, audit, tahliliy amallar, ichki nazorat, xarajatlar tahlili, rentabellik
RAQAMLI KORPORATIV MADANIYAT: SHAKLLANISH OMILLARI VA TRANSFORMATSIYA MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida korporativ madaniyatning mazmunan o‘zgarishi, uning shakllanish omillari va transformatsiya mexanizmlari ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilingan. Raqamli korporativ madaniyat tashkilotlarning raqobatbardoshligi, innovatsion salohiyati va barqaror rivojlanishida muhim strategik omil sifatida qaraladi. Tadqiqot doirasida raqamli korporativ madaniyat tushunchasining nazariy asoslari, uni shakllantiruvchi texnologik, institutsional va inson omili bilan bog‘liq faktorlar ochib berildi. Shuningdek, raqamli transformatsiya jarayonida korporativ madaniyatni o‘zgartirish mexanizmlari, rahbarlik, kommunikatsiya, xodimlar kompetensiyasi va tashkiliy struktura bilan o‘zaro bog‘liqligi asoslab berildi. Tadqiqot natijalari raqamli korporativ madaniyatni tizimli ravishda joriy etish tashkilot faoliyati samaradorligini sezilarli oshirishini ko‘rsatadi
raqamli korporativ madaniyat, raqamli transformatsiya, tashkiliy madaniyat, inson kapitali, innovatsiya, raqamli yetakchilik, korporativ qadriyatlar
OZIQ-OVQAT SANOATIDA ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING INNOVATSION USULLARI
Ushbu maqolada oziq-ovqat sanoatida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy innovatsion usullar tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt, IoT, robotlashtirish va energiya tejovchi texnologiyalarning ishlab chiqarish jarayonlariga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Lean va Agile metodologiyalarining tatbiqi, ortiqcha xarajatni kamaytirish hamda mahsulot sifatini yaxshilashga doir amaliy yondashuvlar yoritiladi. Tadqiqot natijalari innovatsion usullarni kompleks qo‘llash ishlab chiqarish xarajatlarini 20-25 foiz kamaytirish va umumiy samaradorlikni oshirish imkonini berishini tasdiqlaydi
ishlab chiqarish samaradorligi, oziq-ovqat sanoati, sun’iy intellekt, avtomatlashtirish, IoT, raqamli transformatsiya, innovatsion texnologiyalar
ОПЫТ ПРОВЕДЕНИЯ ПРОЦЕДУР “ДЬЮ-ДИЛИДЖЕНС” В АКЦИОНЕРНЫХ ОБЩЕСТВАХ ПО МЕЖДУНАРОДНЫМ СТАНДАРТАМ ФИНАНСОВОЙ ОТЧЕТНОСТИ
В статье исследуется роль процедур Due Diligence в обеспечении прозрачности финансовой отчетности акционерных обществ. Особое внимание уделяется современным вызовам в сфере достоверности отчетных данных, среди которых — недостаточный уровень раскрытия информации, несоответствие международным стандартам и ограниченный доступ инвесторов к ключевым данным. Предлагается концептуальная модель интеграции Due Diligence в процесс формирования отчетности, основанная на сочетании структурного и модульного подходов к анализу как финансовых, так и нефинансовых аспектов деятельности компании. В работе выделены основные этапы внедрения данной модели, а также разработан алгоритм взаимодействия между органами корпоративного управления и независимыми аудиторами.Обосновывается, что применение процедур Due Diligence способствует повышению качества и прозрачности отчетности, укрепляет доверие со стороны инвесторов и регуляторов и, в конечном итоге, усиливает устойчивость корпоративного управления
акционерное общество, финансовая отчетность, прозрачность, Due Diligence, инвестиционные риски, корпоративное управление
XALQARO REYTING AGENTLIKLARINING INVESTITSIYA FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHDAGI O‘RNI VA AHAMIYATI
Mazkur maqolada mamlakatimizda xalqaro reyting agentliklarining ishtirokini rivojlantirishda investitsiya faoliyatini amalga oshirishning ahamiyati hamda kelgusidagi masalalari ko‘rib chiqilgan. Investitsiya faoliyatini amalga oshirishda reyting agentliklarining faoliyati tahlil qilingan va ularning faoliyati bo‘yicha tegishli xulosalar shakllantirilgan
investitsiya, reyting agentliklari, investitsiya faoliyati, xalqaro reyting metodologiyasi, iqtisodiy erkinlik indeksi
BANK KAPITALI BARQARORLIGIGA TASHQI OMILLAR TA’SIRINING EKONOMETRIK MODELI
Ushbu maqolada 2018–2024-yillar oralig‘idagi oylik ma’lumotlar asosida O‘zbekiston tijorat banklarining kapital yetarliligi koeffitsientiga (CAR) tashqi makroiqtisodiy omillarning ta’siri ekonometrik usul yordamida baholangan. Tadqiqotda Markaziy bankning asosiy stavkasi (RATE), inflyatsiya darajasi (INF), kengaytirilgan pul massasi (M2) va AQSh dollari almashinuv kursi (USD) asosiy tashqi omillar sifatida belgilangan va ularning CAR koeffitsientiga dinamik ta’siri Strukturaviy Vektor Avtoregressiya (SVAR) modeli yordamida tahlil qilingan. Tadqiqot 2018-yil yanvardan 2024-yil dekabrgacha bo‘lgan 84 ta oylik kuzatuvni qamrab oladi. O‘zgaruvchilarning stasionarligi ADF testi bilan tekshirilgan, VAR(2) modeli optimal sifatida tanlangan. Tadqiqotning eng muhim natijalari shuni ko‘rsatadiki, kengaytirilgan pul massasi (M2) bank kapitali o‘zgaruvchanligini tushuntiruvchi dominant omil bo‘lib, uzoq muddatda 74–78 foiz ulushga ega. M2 o‘sishi qisqa muddatda kredit ekspansiyasi orqali CAR koeffitsientini pasaytiradi; asosiy stavkaning oshishi esa dastlabki oylarda kapitalga salbiy ta’sir ko‘rsatadi
bank kapitali barqarorligi, kapital yetarliligi koeffitsienti (CAR), SVAR modeli, pul massasi (M2), inflyatsiya, asosiy stavka, valyuta kursi, kontr-siklik kapital buferi (CCyB), makroprudensial tartibga solish, stress-test
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA INNOVATSIYALARNI BOSHQARISH: NAZARIY YONDASHUVLAR VA OMILLAR TAHLILI
Mazkur maqola xizmat ko‘rsatish sohasida innovatsion boshqaruvning nazariy asoslari va amaliy samaradorligini tizimli adabiyotlar tahlili hamda so‘rovnoma natijalari asosida yoritadi. Unda xizmat innovatsiyasi, yangi xizmatlarni rivojlantirish va ochiq innovatsiya konsepsiyalariga tayangan holda innovatsion boshqaruvning raqobat ustunligini shakllantirishdagi roli asoslanadi. Shuningdek, tahlillar shuni ko‘rsatadiki, xizmat ko‘rsatish tashkilotlarida innovatsion jarayonlarni tizimli boshqarish uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlaydi. Qolaversa, raqamli texnologiyalarni boshqaruvga integratsiya qilish, ochiq innovatsiya va bilimlarni boshqarish yondashuvlari korxonalarning barqaror raqobatbardoshligini kuchaytiradi
xizmat innovatsiyasi, innovatsion boshqaruv usuli, yangi xizmatlarni rivojlantirish (new service development), ochiq innovatsiya, raqobat ustunligi
ЭВОЛЮЦИЯ МЕЖДУНАРОДНЫХ СТАНДАРТОВ ВЫСШИХ ОРГАНОВ АУДИТА: ВЫЗОВЫ И ВОЗМОЖНОСТИ ВНЕДРЕНИЯ
В статье рассмотрены теоретические и практические аспекты развития международных стандартов высших органов аудита (ISSAI) и их внедрения в системе государственного финансового контроля Республики Узбекистан. Проанализированы этапы интеграции стандартов INTOSAI в деятельность Счётной палаты, а также институциональные и нормативно-правовые реформы. Особое внимание уделено ключевым вызовам имплементации, включая гармонизацию законодательства, повышение квалификации аудиторов и цифровизацию процессов. Сделан вывод о значении ISSAI как инструмента повышения прозрачности и эффективности государственного аудита, а также предложены направления его дальнейшего совершенствования
высшие органы аудита, международные стандарты аудита (ISSAI), INTOSAI, Счётная палата Республики Узбекистан, государственный финансовый контроль, аудит эффективности, аудит соответствия, цифровизация аудита, международное сотрудничество, государственный аудит
TRANSFORMING INVESTMENT MECHANISMS: EXPERIENCE, CHALLENGES AND NEW OPPORTUNITIES
This article analyzes the nature, institutional foundations, and economic significance of the initiative to establish a joint investment fund as a new model for interstate investment mechanisms. The article focuses on the goals and objectives of the process of creating an investment fund, its financing mechanisms and its role in supporting strategic projects. The study examines the joint investment fund as a means of deepening interstate economic cooperation, stabilizing long-term capital flows, and reducing investment risks
investment funds, mutual investment funds, capital, risk, diversification, portfolio management, national investment fund
XORAZM VILOYATIDA TURIZM VA XIZMATLAR SOHASINING MINTAQAVIY O‘SISHDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada Xorazm viloyatida turizm va xizmatlar sohasining mintaqaviy iqtisodiy o‘sishdagi o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotda hududda turizm infratuzilmasining rivojlanishi, xizmatlar bozori dinamikasi, joylashtirish vositalari faoliyati hamda ularning yalpi hududiy mahsulot tarkibi va o‘sish sur’atlariga ta’siri baholangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, xizmatlar sohasi viloyat iqtisodiyotining yetakchi tarkibiy qismiga aylanib, hududiy o‘sishga sezilarli hissa qo‘shmoqda. Shuningdek, turizm faoliyati Xorazm viloyatida xizmatlar hajmini kengaytirish, xizmatlar eksportini oshirish, aholi bandligini ta’minlash va hududiy infratuzilma samaradorligini kuchaytirishda muhim omil sifatida namoyon bo‘lmoqda. Tadqiqot yakunida turizm va xizmatlar sohasini hududiy rivojlanishning strategik drayveri sifatida kuchaytirishga qaratilgan ilmiy xulosalar va amaliy takliflar ishlab chiqilgan
turizm, xizmatlar sohasi, mintaqaviy o‘sish, Xorazm viloyati, yalpi hududiy mahsulot, xizmatlar eksporti, joylashtirish vositalari, hududiy rivojlanish
MILLIY IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB ETISHNING AHAMIYATINI OSHIRISH
Mazkur tadqiqotda xorijiy investitsiyalarning milliy iqtisodiyotni barqaror rivojlantirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Xorijiy investitsiyalar kapital yetishmovchiligi sharoitida iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlovchi muhim tashqi moliyalashtirish manbai ekani asoslangan. Shu bilan birga, to‘g‘ridan-to‘g‘ri va portfel investitsiyalarining iqtisodiy mazmuni hamda makroiqtisodiy ta’siri jihatidan farqlanishi ko‘rsatib berilgan. Qolaversa, tadqiqotda O‘zbekistonda investitsiya siyosati yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish, sanoatni modernizatsiya qilish va iqtisodiyotni diversifikatsiya qilishga yo‘naltirilgani yoritilgan. Shuningdek, 2023–2025-yillarda asosiy kapitalga investitsiyalar hajmining barqaror o‘sishi va xorijiy investitsiyalar ulushining ortishi mamlakat investitsiya jozibadorligi oshayotganini ko‘rsatadi. Hududlar kesimida investitsiyalar asosan rivojlangan hududlarda jamlangani, ammo boshqa hududlarda ham infratuzilma va diversifikatsiya orqali faollik ortib borayotgani aniqlangan. Shuningdek, investitsiya muhitini yaxshilashda huquqiy kafolatlar, siyosiy barqarorlik va tadbirkorlik erkinligi muhim omillar sifatida asoslab berilgan
xorijiy investitsiyalar, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar, investitsiya muhiti, investitsiya siyosati, innovatsiyalar, diversifikatsiya
KORPORATIV BOSHQARUV TIZIMIDA MOLIYAVIY HISOBOTNI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY TENDENSIYALARI
Mazkur maqolada korporativ boshqaruv tizimining murakkablashuvi hamda iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi sharoitida buxgalteriya hisobotining rivojlanish yo‘nalishlari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Unda hisobotning an’anaviy ko‘rsatkichlar majmuasi doirasidan chiqib, manfaatdor tomonlar o‘rtasida samarali axborot almashinuvi vositasiga aylanib borayotgani asoslab berilgan. Shu bilan birga, moliyaviy va nomoliyaviy ma’lumotlarning integratsiyasi, axborotni ochiqlash sifatini oshirish hamda ichki nazorat tizimining ahamiyati chuqur yoritilgan. Natijada ishonchli va amaliy jihatdan foydali buxgalteriya hisobotini shakllantirish uchun kompleks yondashuv zarurligi ilmiy asosda xulosa qilingan
buxgalteriya hisobotlari, korporativ boshqaruv, moliyaviy shaffoflik, raqamli transformatsiya, integratsiyalashgan hisobot, ichki nazorat tizimi, axborotlarni oshkor etish
MAMLAKATIMIZGA INVESTITSIYALARNI JALB QILISHDA MOLIYA-KREDIT MEXANIZMLARINING ROLINI OSHIRISH MASALALARI
Mazkur ishda mamlakatimizga investitsiyalarni jalb qilishda moliya-kredit mexanizmlarining ahamiyati va ularning samaradorligini oshirish masalalari tahlil qilinadi. Xususan, investitsiya muhitini yaxshilash, bank-moliya tizimini rivojlantirish, kredit resurslaridan oqilona foydalanish hamda xorijiy investorlarga qulay shart-sharoitlar yaratish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, tijorat banklari faoliyatini takomillashtirish, uzoq muddatli kreditlashni kengaytirish va moliyaviy instrumentlar diversifikatsiyasining investitsion faollikka ta’siri yoritiladi. Tadqiqot natijasida mamlakat iqtisodiyotiga investitsiyalar oqimini ko‘paytirishda moliya-kredit mexanizmlarini modernizatsiya qilish zarurligi asoslab beriladi hamda amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi
investitsiya, moliya-kredit mexanizmlari, bank tizimi, kreditlash, investitsiya muhiti, xorijiy investitsiyalar, moliyaviy instrumentlar, kapital bozori, likvidlik, risklarni boshqarish, iqtisodiy rivojlanish, kapital oqimi, moliyaviy barqarorlik, innovatsion rivojlanish
QO‘SHILGAN QIYMATNI OSHIRISH STRATEGIYALARINI ISHLAB CHIQISHDA QIYMAT ZANJIRIDAN FOYDALANISH
Mazkur maqolada qo‘shilgan qiymatni oshirish strategiyalarini ishlab chiqishda qiymat zanjiridan foydalanish masalalari o‘rganilgan. Mazkur mavzu bo‘yicha turli xorijiy va mahalliy ilmiy adabiyotlar tadqiq qilingan. Global qo‘shilgan qiymat zanjiri o‘lchovlarining ko‘rsatkichlari, global qo‘shilgan qiymat zanjiri modellari, 2007-2024-yillarda jahon yalpi eksportining tarkibida global qiymat zanjiri ulushi hamda jahon savdosining rivojlanish yo‘nalishlari va ularga qo‘shilgan qiymat zanjirining ta’siri tahlil qilingan
qo‘shilgan qiymat, qo‘shilgan qiymatni oshirish strategiyalari, global qo‘shilgan qiymat zanjiri, qo‘shilgan qiymat zanjiri, investitsiya, moliyalashtirish, qo‘shilgan qiymatni oshirish, moliyaviy natijalar, bilvosita qo‘shilgan qiymat, xorijiy qo‘shilgan qiymat
XORIJIY KREDIT LINIYALARI ASOSIDA MOLIYALASHTIRILAYOTGAN LOYIHALARNING IQTISODIY-MOLIYAVIY SAMARADORLIGI VA RISKLARI
Ushbu maqolada xorijiy kredit liniyalari asosida moliyalashtirilayotgan investitsiya loyihalarining iqtisodiy-moliyaviy samaradorligini baholash va ularning risklarini boshqarish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida sof keltirilgan qiymat (NPV), ichki foyda stavkasi (IRR) va kredit qoplash koeffitsienti (DSCR) kabi ko‘rsatkichlar asosida loyihalarning rentabelligi tahlil qilindi. Ayniqsa, milliy valyuta devalvatsiyasi va xalqaro foiz stavkalari tebranishining loyiha pul oqimlariga ta’siri sezgirlik tahlili orqali ko‘rsatib berildi. Maqola yakunida xorijiy qarz yukini minimallashtirish va loyihalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash bo‘yinya amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
xorijiy kredit liniyalari, investitsiya loyihasi, iqtisodiy samaradorlik, valyuta riski, moliyaviy barqarorlik, NPV, IRR, devalvatsiya, xedjlash
TRANSPORT LOGISTIKASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA AXBOROT TIZIMLARI INTEGRATSIYASI
Maqola transport logistikasi va ta’minot zanjirlarini raqamli texnologiyalar va axborot tizimlari orqali integratsiyalash masalalarini tahlil qiladi. IoT sensorlari, GPS-navigatsiya, blokcheyn, intellektual transport tizimlari va Big Data platformalari kabi yechimlar logistika operatsiyalarining samaradorligini, shaffofligini va barqarorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Raqamli integratsiya yuk oqimlarini real vaqtda monitoring qilish, resurslardan optimal foydalanish va qaror qabul qilish jarayonlarini yaxshilash imkonini beradi. Biroq, shu bilan birga, kiberxavf, ma’lumot yo‘qolishi va tizim ishonchliligi bilan bog‘liq muammolar ham paydo bo‘ladi. Maqolada raqamli texnologiyalarni joriy etishning strategik ahamiyati, xarajatlarni qisqartirish, xizmat sifati va logistika zanjirining raqobatbardoshligini oshirishdagi roli va tavsiyalar bayon qilingan
raqamli texnologiyalar, axborot tizimlari, transport logistikasi, ta’minot zanjiri, integratsiya, barqarorlik, shaffoflik
CHAKANA BANK XIZMATLARINI KO‘RSATISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI
Mаzkur mаqоlаdа сhаkаnа bаnk хizmаtlаrini kо‘rsаtishning ilmiу-nаzаriу аsоslаri tаhlil еtilgаn. Tаdqiqоtdа bаnk хizmаtlаri vа mаhsulоtlаri tushunсhаlаrining iqtisоdiу mоhiуаti, ulаrning о‘zаrо fаrqli vа umumiу jihаtlаri hаmdа ilmiу уоndаshuvlаr аsоsidа tаlqin еtilishi kо‘rib сhiqilgаn. Хususаn, сhаkаnа bаnk хizmаtlаrining bаnk ореrаtsiуаlаri bilаn uzviу bоg‘liqligi, ulаrning mijоz еhtiуоjlаrini qоndirishdаgi о‘rni vа bаnk fаоliуаtidаgi аhаmiуаti аsоslаb bеrilgаn
сhаkаnа bаnk хizmаtlаri, bаnk ореrаtsiуаlаri, bаnk хizmаti, bаnk mаhsulоti, сhаkаnа bаnk mаhsulоti
YANGI O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHDA XORIJIY INVESTITSIYA VA KREDITLAR
Maqolada xorijiy investitsiya va kreditlarning ilmiy-nazariy asoslari, xususan, merkantalizm namoyondalari, mumtoz maktab vakillari, keynschilik nazariyasi va neoliberial qarashlar yoritilgan. Xorijiy investitsiya va kreditlarning Yangi O‘zbekistonni innovatsion rivojlantirishdagi o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. 2020-2025-yillarda asosiy kapitalga yo‘naltirilgan xorijiy investitsiya va kreditlar hajmi va salmog‘i hamda yangi asosiy fondlarni yaratishga qaratilgan asosiy kapitalga xorijiy investitsiya va kreditlarning hajmi tahlil qilinib, muhim ilmiy xulosalar shakllantirilgan. Tadqiqot natijalari asosida Yangi O‘zbekiston iqtisodiyotini innovatsion rivojlantirishda xorijiy investitsiyalar va kreditlardan samarali foydalanishni ta’minlash maqsadida taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
investitsiya, xorijiy investitsiya, kredit, xalqaro moliya institutlari, innovatsiya, Yangi O‘zbekiston, asosiy kapital, samaradorlik, tashqi qarz, raqobatbardoshlik, zamonaviy texnologiyalar, ishlab chiqarish, tashqi moliyaviy resurslar, investitsiya muhiti
BANKLARNI TRANSFORMATSIYALASHDA ISLOMIY BANK XIZMATLARINI JORIY ETISH YO‘LLARI
Mazkur ilmiy maqolada bank tizimini transformatsiya qilish jarayonida islomiy bank xizmatlarini joriy etishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Xususan, bank tizimini modernizatsiya qilish sharoitida islom moliyasi instrumentlarining ahamiyati, ularning an’anaviy bank xizmatlaridan farqli jihatlari hamda moliyaviy barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, banklarni transformatsiyalash jarayonida islomiy moliyalashtirish mexanizmlarini joriy etish orqali investitsiya muhitini yaxshilash, moliyaviy xizmatlar ko‘lamini kengaytirish hamda iqtisodiyotning real sektorini qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada islomiy bank xizmatlarini rivojlantirishning xalqaro tajribasi tahlil qilinib, milliy bank tizimida ushbu xizmatlarni joriy etish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi
bank transformatsiyasi, islom moliyasi, islom bankchiligi, islomiy bank xizmatlari, murobaha, mushoraka, muzoraba, ijara, sukuk, moliyaviy barqarorlik, bank innovatsiyalari, investitsiya faoliyati, bank tizimini modernizatsiya qilish
DAVLAT BUDJETI XARAJATLARINI TARTIBGA SOLISHDA DAVLAT XARIDLARINING AHAMIYATI
Ushbu maqolada davlat budjeti xarajatlarini tartibga solishda davlat xaridlarining iqtisodiy ahamiyati va ularning moliyaviy boshqaruvdagi o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotda davlat xaridlari budjet mablag‘laridan foydalanishning asosiy mexanizmi sifatida qaralib, ularning shaffoflikni ta’minlash, raqobat muhitini rivojlantirish va moliyaviy intizomni mustahkamlashdagi roli ochib berilgan. Tadqiqot natijalari davlat xaridlarini takomillashtirish davlat moliyasining samaradorligini oshirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi
davlat budjeti, budjet xarajatlari, davlat xaridlari, moliyaviy nazorat, budjet defitsiti, shaffoflik
ХO‘JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARDA XALQARO STANDART BO‘YICHA ASOSIY VOSITALAR HISOBINI YURITISH VA ULARNI BAHOLASH TARTIBI
Ushbu maqolada xo‘jalik yurituvchi subyektlarda asosiy vositalarni xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (XMHS) talablari asosida hisobga olish va baholashning nazariy hamda amaliy jihatlari batafsil yoritilgan. Jumladan, asosiy vositalarni tan olish mezonlari, ularning dastlabki qiymatini aniqlash tartibi, keyingi baholash usullari (qayta baholash modeli va amortizatsiya asosida hisobga olish) keng tahlil qilingan. Shuningdek, aktivlarning qiymatini qayta baholash mexanizmi, uning moliyaviy hisobotlarga ta’siri hamda ushbu jarayonda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola doirasida xalqaro tajriba va amaldagi standartlar asosida asosiy vositalardan samarali foydalanish hamda ularning hisobini yuritishni takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ham berilgan
asosiy vositalar, mоddiy аktivlаr, eskirish, boshlang‘ich qiymat, joriy qiymat, qoldiq qiymat, tugatish qiymati, tiklash qiymati
O‘ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA FAKTORING OPERATSIYALARINING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida faktoring operatsiyalarining rivojlanish tendensiyalari, ularning kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirishdagi o‘rni hamda savdo moliyalashtirish instrumenti sifatidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotda faktoring xizmatlarining shakllanishi, tuzilmasi va rivojlanish dinamikasi statistik ma’lumotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, mahalliy va xalqaro faktoring, reversiv faktoring hamda supply chain finance mexanizmlarining ahamiyati yoritilgan. Natijalar raqamli bank xizmatlari rivoji bilan onlayn faktoring hajmi sezilarli oshganini ko‘rsatadi. Faktoring kichik va o‘rta biznesning aylanma mablag‘larini tezlashtirish, debitorlik qarzdorliklarini moliyalashtirish va eksportni qo‘llab-quvvatlashda muhim vositaga aylanmoqda. Maqolada ushbu yo‘nalishni rivojlantirish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
faktoring, tijorat banklari, kichik va o‘rta biznes, reversiv faktoring, xalqaro faktoring, supply chain finance, savdo moliyalashtirish, bank xizmatlari, debitorlik qarzdorligi