TIJORAT BANKLARINING QIMMATLI QOG‘OZLAR PORTFELINI BAHOLASHNING KOMPLEKS USLUBIY YONDASHUVI: RISKKA MOSLASHTIRILGAN DAROMADLILIK, LIKVIDLIK VA INTEGRAL FBI INDEKSI
DOI:
https://doi.org/10.68549/jttwsh72Keywords:
tijorat banki, qimmatli qog‘ozlar portfeli, modifikatsiyalangan duration, VaR, Expected Shortfall, RAROC, IFRS 9, FBI indeksi.Abstract
Maqolada tijorat banklarining fond bozori orqali amalga oshiradigan investitsiya faoliyatini kompleks baholashning uslubiy asoslari tadqiq etilgan. Bankning qimmatli qog‘ozlar portfelini investitsiya fondi portfelidan farqli ravishda «daromadlilik – risk – likvidlik – kapital» mezonlari uyg‘unligida baholash zarurligi asoslangan. Foiz stavkasi, kredit, bozor va likvidlik tavakkalchiliklarini o‘lchash usullari, Moliyaviy hisobotning 9-sonli xalqaro standarti (IFRS 9) bo‘yicha moliyaviy aktivlarni tasniflashning portfel natijalariga ta’siri hamda aktivlar va majburiyatlarni boshqarish (ALM) tizimi bilan aloqasi tahlil qilingan. Muallif tomonidan beshta subindeksdan iborat «Fond bozori orqali bank investitsiya faolligi indeksi» (FBI) va uni hisoblashning yetti bosqichli algoritmi taklif etilgan. Indeks vaznlari dastlabki uslubiy parametrlar bo‘lib, ularni banklar ma’lumotlari asosida empirik tekshirish zarurligi ko‘rsatilgan.
Zenodo DOI
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi PF-6207-son «Kapital bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. — URL: https://lex.uz/uz/acts/-5371091
2. Nusratov J. U. Tijorat banklarining qimmatli qog‘ozlar bozoridagi operatsiyalari metodologik asoslarini takomillashtirish // Yangi O‘zbekiston ilmiy tadqiqotlar jurnali. — 2025. — 2-jild, 4-son, 2-qism. — B. 95–99. — DOI: 10.71337/inlibrary.uz.yoitj.82636.
3. Basel Committee on Banking Supervision. Interest Rate Risk in the Banking Book. — Basel: Bank for International Settlements, 2016. — 51 p. — URL: https://www.bis.org/bcbs/publ/d368.htm
4. International Accounting Standards Board. IFRS 9: Financial Instruments. — London: IFRS Foundation, 2014. — URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifrs-9-financial-instruments/
5. Markowitz H. Portfolio Selection // The Journal of Finance. — 1952. — Vol. 7, no. 1. — P. 77–91. — DOI: 10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x.
6. Sharpe W. F. Capital Asset Prices: A Theory of Market Equilibrium under Conditions of Risk // The Journal of Finance. — 1964. — Vol. 19, no. 3. — P. 425–442. — DOI: 10.1111/j.1540-6261.1964.tb02865.x.
7. Fabozzi F. J., Fabozzi F. A. Bond Markets, Analysis, and Strategies. — 10th ed. — Cambridge, MA: MIT Press, 2021. — 936 p. — ISBN 978-0-262-04627-5.
8. Diamond D. W. Financial Intermediation and Delegated Monitoring // The Review of Economic Studies. — 1984. — Vol. 51, no. 3. — P. 393–414. — DOI: 10.2307/2297430.
9. Allen F., Gale D. Comparing Financial Systems. — Cambridge, MA: MIT Press, 1999. — 520 p. — ISBN 978-0-262-01177-8.
10. Levine R. Bank-Based or Market-Based Financial Systems: Which Is Better? // Journal of Financial Intermediation. — 2002. — Vol. 11, no. 4. — P. 398–428. — DOI: 10.1006/jfin.2002.0341.
11. Bank of Japan. Financial System Report: October 2026. — Tokyo: Bank of Japan, 2026. — 96 p. — P. 21. — URL: https://www.boj.or.jp/en/research/brp/fsr/data/fsr261023a.pdf
12. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 2-oktabrdagi 21/6-son «Banklar kapitalining monandligiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida»gi qarori. — URL: https://lex.uz/uz/acts/7793613
13. Board of Governors of the Federal Reserve System. Supervisory Policy and Guidance Topics: Securities. — Washington, DC: Federal Reserve System. — URL: https://www.federalreserve.gov/supervisionreg/topics/securities.htm
14. Basel Committee on Banking Supervision. Minimum Capital Requirements for Market Risk. — Basel: Bank for International Settlements, 2019. — 136 p. — URL: https://www.bis.org/bcbs/publ/d457.htm
