OʻZBEKISTON FOND BOZORIDA AKSIYADORLIK JAMIYATLARI KAPITAL TARKIBINI OPTIMALLASHTIRISH ORQALI BOZOR QIYMATINI OSHIRISHNING EMPIRIK TAHLILI

Authors

  • Dildora Muradova Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, “Moliya va moliyaviy texnologiyalar” kafedrasi katta oʻqituvchisi. Author

Keywords:

kapital tarkibi, bozor qiymati, aksiyadorlik jamiyati, Tobin’s Q, D/E nisbati, optimal leverej, kvadratik regressiya, fond bozori, korporativ moliya.

Abstract

Maqolada Oʻzbekiston fond bozorida listingdan oʻtgan aksiyadorlik jamiyatlari misolida kapital tarkibining korxona bozor qiymatiga taʼsiri empirik jihatdan tadqiq etilgan. Umumlashtirilgan panel baholashdan farqli ravishda, tahlil har bir aksiyadorlik jamiyati uchun alohida tuzilgan kvadratik regressiya modellariga asoslanadi. Bunda bogʻliq oʻzgaruvchi sifatida Tobin’s Q va P/E multiplikatorlari, asosiy izohlovchi omil sifatida esa qarzning oʻz kapitaliga nisbati (D/E) va uning kvadrati qoʻllaniladi. Hisob-kitoblar bir qator aksiyadorlik jamiyatlarda qarz yuki bilan bozor qiymati oʻrtasida teskari U koʻrinishidagi chiziqsiz bogʻliqlik mavjudligini, yaʼni bozor qiymatini maksimallashtiruvchi muayyan optimal leverij darajasi shakllanishini koʻrsatdi. Xususan, ikki bank - HMKB va SQB boʻyicha barqaror optimal D/E oraligʻi (mos ravishda 5,25–5,37 va 6,69–6,84) aniqlangan boʻlsa, qator jamiyatlarda asosli maksimum kuzatilmadi. Olingan natijalar kapital tarkibini barcha emitentlar uchun yagona meʼyor asosida emas, balki har bir jamiyatning tarmoq xususiyati, aktivlar tarkibi va risk profilini hisobga olgan holda individual optimallashtirish zarurligini asoslaydi.

References

1. Modigliani, F., & Miller, M. H. (1958). The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment. The American Economic Review, 48(3), 261–297.

2. Modigliani, F., & Miller, M. H. (1963). Corporate Income Taxes and the Cost of Capital: A Correction. The American Economic Review, 53(3), 433–443.

3. Kraus, A., & Litzenberger, R. H. (1973). A State-Preference Model of Optimal Financial Leverage. The Journal of Finance, 28(4), 911–922.

4. Myers, S. C. (1984). The Capital Structure Puzzle. The Journal of Finance, 39(3), 574–592.

5. Myers, S. C., & Majluf, N. S. (1984). Corporate Financing and Investment Decisions When Firms Have Information That Investors Do Not Have. Journal of Financial Economics, 13(2), 187–221.

6. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360.

7. Rajan, R. G., & Zingales, L. (1995). What Do We Know about Capital Structure? Some Evidence from International Data. The Journal of Finance, 50(5), 1421–1460.

8. Frank, M. Z., & Goyal, V. K. (2009). Capital Structure Decisions: Which Factors Are Reliably Important? Financial Management, 38(1), 1–37.

9. Margaritis, D., & Psillaki, M. (2010). Capital Structure, Equity Ownership and Firm Performance. Journal of Banking & Finance, 34(3), 621–632.

10. Tobin, J. (1969). A General Equilibrium Approach to Monetary Theory. Journal of Money, Credit and Banking, 1(1), 15–29.

11. Chung, K. H., & Pruitt, S. W. (1994). A Simple Approximation of Tobin’s q. Financial Management, 23(3), 70–74.

Downloads

Published

2026-06-11