KORXONALARDA DEBITORLIK VA KREDITORLIK QARZLARINI BARTARAF ETISH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH: NAZARIY-METODOLOGIK VA AMALIY YONDASHUVLAR
Published 2026-08-29
Keywords
- debitorlik qarzlari, kreditorlik qarzlari, aylanma kapital, likvidlik, to‘lov qobiliyati, moliyaviy barqarorlik, DSO, DPO, CCC, kredit riski, qarzdorlik portfeli, risk segmentatsiyasi, ekonometrik tahlil.
Abstract
Mazkur maqolada korxonalarda debitorlik va kreditorlik qarzlarini shakllantirish, baholash, monitoring qilish, boshqarish va bartaraf etishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Korxonaning moliyaviy barqarorligini ta’minlashda debitorlik va kreditorlik qarzlarining o‘zaro mutanosibligi, aylanma mablag‘lardan samarali foydalanish hamda to‘lov intizomini mustahkamlashning ahamiyati asoslangan. Qarzdorlikning hajmi, tarkibi, muddatliligi, aylanish tezligi, risk darajasi va moliyaviy natijalarga ta’sirini kompleks baholashga asoslangan yondashuv taklif etilgan. Tadqiqotda DSO, DPO, CCC, muddati o‘tgan qarzdorlik ulushi hamda integral qarzdorlik samaradorligi indeksi kabi ko‘rsatkichlar tizimlashtirilgan. Shuningdek, debitorlarni risk darajasi bo‘yicha segmentatsiya qilish, qarzdorlikning yuzaga kelishini oldindan prognozlash va iqtisodiy jihatdan optimal darajasini belgilashga asoslangan integral, riskka asoslangan hamda prognozli metodologiya ishlab chiqilgan. Taklif etilgan metodologiya qarzdorlikni reaktiv boshqarishdan profilaktik va prognozli boshqaruvga o‘tish, likvidlik, rentabellik va pul oqimlari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashga xizmat qiladi.
References
- 1. Deloof M. Does working capital management affect profitability of Belgian firms? // Journal of Business Finance & Accounting. – 2003. – Vol. 30, No. 3–4. – P. 573–588.
- 2. García-Teruel P. J., Martínez-Solano P. Effects of working capital management on SME profitability // International Journal of Managerial Finance. – 2007. – Vol. 3, No. 2. – P. 164–177.
- 3. Baños-Caballero S., García-Teruel P. J., Martínez-Solano P. Working capital management, corporate performance, and financial constraints // Journal of Business Research. – 2014. – Vol. 67, No. 3. – P. 332–338.
- 4. Mian S. L., Smith C. W. Accounts receivable management policy: Theory and evidence // The Journal of Finance. – 1992. – Vol. 47, No. 1. – P. 169–200.
- 5. Petersen M. A., Rajan R. G. Trade credit: Theories and evidence // The Review of Financial Studies. – 1997. – Vol. 10, No. 3. – P. 661–691.
- 6. Richards V. D., Laughlin E. J. A cash conversion cycle approach to liquidity analysis // Financial Management. – 1980. – Vol. 9, No. 1. – P. 32–38.
- 7. Shin H. H., Soenen L. Efficiency of working capital management and corporate profitability // Financial Practice and Education. – 1998. – Vol. 8, No. 2. – P. 37–45.
- 8. Lazaridis I., Tryfonidis D. Relationship between working capital management and profitability of listed companies in the Athens Stock Exchange // Journal of Financial Management and Analysis. – 2006. – Vol. 19, No. 1. – P. 26–35.
- 9. Aktas N., Croci E., Petmezas D. Is working capital management value-enhancing? Evidence from firm performance and investments // Journal of Corporate Finance. – 2015. – Vol. 30. – P. 98–113.
- 10. Baños-Caballero S., García-Teruel P. J., Martínez-Solano P. How does working capital management affect the profitability of Spanish SMEs? // Small Business Economics. – 2012. – Vol. 39, No. 2. – P. 517–529.
- 11. Kieschnick R., Laplante M., Moussawi R. Working capital management and shareholders’ wealth // Review of Finance. – 2013. – Vol. 17, No. 5. – P. 1827–1852.
- 12. Gitman L. J., Zutter C. J. Principles of Managerial Finance. – 14th ed., Global ed. – Harlow: Pearson Education, 2015. – 850 p.
- 13. Brigham E. F., Ehrhardt M. C. Financial Management: Theory & Practice. – 15th ed. – Boston: Cengage Learning, 2017. – XXXII, 1180 p.
