PUL-KREDIT VA SOLIQ SIYOSATI UYG‘UNLIGIDA MILLIY VALYUTA BARQARORLIGINI TA’MINLASH YO‘LLARI

Olimjon G‘afurov

doi:10.5281/zenodo.22528140

Authors

Olimjon G‘afurov Toshkent davlat agrar universiteti, “Agroiqtisodiyot” kafedrasi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD). Author https://orcid.org/0009-0005-9255-2092

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22528140

Keywords:

pul-kredit siyosati, soliq siyosati, milliy valyuta, inflyatsion targetlash, fiskal-monetar koordinatsiya, asosiy stavka, budjet taqchilligi, valyuta kursi, fiskal intizom, makroiqtisodiy barqarorlik.

Abstract

Maqolada O‘zbekistonda pul-kredit va soliq siyosati uyg‘unligining milliy valyuta barqarorligiga ta’sir kanallari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda fiskal-monetar koordinatsiya, inflyatsion targetlash, fiskal ustunlik va rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda valyuta kursini boshqarish bo‘yicha xalqaro ilmiy qarashlar tizimlashtirildi. Amaliy tahlil O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Milliy statistika qo‘mitasi va Xalqaro valyuta jamg‘armasining 2023–2025-yillar bo‘yicha rasmiy ma’lumotlariga tayandi; 2026-yil ma’lumotlari esa joriy siyosat holatini tavsiflash uchun qo‘llanildi. Tasdiqlanmagan ekonometrik koeffitsientlar o‘rniga dinamik, qiyosiy va indikatorli tahlil usullari qo‘llanib, real asosiy stavka va valyuta kursi o‘zgarishi hisoblandi. Natijalar 2025-yilda inflyatsiyaning pasayishi, fiskal taqchillikning qisqarishi va so‘mning AQSh dollariga nisbatan mustahkamlanishi bir davrga to‘g‘ri kelganini ko‘rsatadi. Mazkur holat sababiy bog‘liqlikning bevosita isboti sifatida emas, balki pul-kredit, soliq-budjet va valyuta siyosati o‘rtasidagi izchillikning makroiqtisodiy barqarorlik uchun muhimligini ko‘rsatuvchi empirik dalil sifatida baholanadi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Sargent T.J., Wallace N. Some Unpleasant Monetarist Arithmetic // Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review. – 1981. – Vol. 5, No. 3. – P. 1–17. – DOI: 10.21034/qr.531.

2. Leeper E. M. Equilibria under “Active” and “Passive” Monetary and Fiscal Policies // Journal of Monetary Economics. – 1991. – Vol. 27, No. 1. – P. 129–147. – DOI: 10.1016/0304-3932(91)90007-B.

3. Bernanke B.S., Mishkin F.S. Inflation Targeting: A New Framework for Monetary Policy? // Journal of Economic Perspectives. – 1997. – Vol. 11, No. 2. – P. 97–116. – DOI: 10.1257/jep.11.2.97.

4. Calvo G.A., Reinhart C.M. Fear of Floating // The Quarterly Journal of Economics. –

2002. – Vol. 117, No. 2. – P. 379–408. – DOI: 10.1162/003355302753650274.

5. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosatining maqsadi va asosiy tamoyillari. – Toshkent, 2024. – URL: https://cbu.uz/uz/monetary-policy/concept/

6. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2026 Article IV Consultation—Press Release; and Staff Report. – Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2026. – 112 p. –

(IMF Country Report No. 2026/152). – DOI: 10.5089/9798229048927.002.

7. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti 2025-yilda 7,7 foizga o‘sdi. – Toshkent, 2026. – URL: https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/66556-2025-jilda-zbekiston-yalpi-ichki-ma-suloti-azhmi-7-7-foizga-sdi-4

8. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Asosiy stavka dinamikasi. – Toshkent, 2026.

– URL: https://cbu.uz/uz/monetary-policy/refinancing-rate/

9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosati sharhi: 2025-yil IV chorak. – Toshkent, 2026. – URL: https://cbu.uz/en/monetary-policy/publications/press-releases/3603551/

10. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Markaziy bank boshqaruvining 2026-yil

29-iyuldagi asosiy stavka bo‘yicha qarori. – Toshkent, 2026. – URL: https://cbu.uz/en/monetary-policy/publications/press-releases/4256871/