OʻZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA KOʻLAM QAYTIMI DINAMIKASI VA UNING SAMARADORLIK BILAN OʻZARO BOGʻLIQLIGI
##doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.5281/zenodo.16917181Kalit so‘zlar:
tijorat banklari, samaradorlik, koʻlam qaytimi, translog xarajat funksiyasi, panel VAR, granger sababiylik.Abstrak
Ushbu maqola Oʻzbekiston tijorat banklarida koʻlam qaytimi (returns to scale) koʻrsatkichini tahlil qilishga bagʻishlangan. Koʻlam qaytimi bank hajmining ortishi natijasida xarajatlar samaradorligi va ishlab chiqarish hajmidagi oʻzgarishlarni baholash imkonini beradi. Tadqiqotda 1999–2023-yillarda tijorat banklarining yillik maʼlumotlari asosida translog xarajat funksiyasi yordamida koʻlam qaytimi hisoblab chiqildi. Natijalar xususiy banklardan tashqari barcha mulkchilik shakllarida oʻsuvchi koʻlam qaytimi mavjudligini koʻrsatdi. Xususiy banklarda esa tahlil davrida asosan oʻzgarmas yoki kamayuvchi koʻlam qaytimi kuzatildi. Panel VAR tahlili natijalari xarajat samaradorligi va koʻlam qaytimi oʻrtasida ikki tomonlama Granger sababiylik mavjudligini aniqladi. Tadqiqot xulosalari bank boshqaruvi va tartibga solishda optimal hajmni belgilash, tizimli risklarni kamaytirish hamda raqamli transformatsiya imkoniyatlaridan samarali foydalanish boʻyicha tavsiyalarni oʻz ichiga oladi.
Библиографические ссылки
. A. Sapci and B. Miles, “Bank size, returns to scale, and cost efficiency,” J Econ Bus, vol. 105, p. 105842, Sep. 2019, doi: 10.1016/J.JECONBUS.2019.04.003.
2. J. Wu and S. Zhao, “Returns to scale in cost, revenue, and profit for European banks: New results from nonparametric local linear methods,” Financial Review, vol. 59, no. 2, pp. 487–517, May 2024, doi: 10.1111/FIRE.12369.
3. P. McAllister and D. A. McManus, “Resolving the Scale Efficiency Puzzle in Banking,” Oct. 25, 2008. Accessed: Mar. 17, 2025. [Online]. Available: https://papers.ssrn.com/abstract=1289829
4. H. Beliel, “Do Banks Size matter in Competitive Advantage of UK Banks Sector?,” Social Science Research Network, Jan. 2025, doi: 10.2139/SSRN.5017959.
5. R. Davies and B. Tracey, “Too Big to Be Efficient? The Impact of Implicit Subsidies on Estimates of Scale Economies for Banks,” J Money Credit Bank, vol. 46, no. s1, pp. 219–253, Feb. 2014, doi: 10.1111/JMCB.12088.
6. A. Amirteimoori, B. K. Sahoo, and S. Mehdizadeh, “Data envelopment analysis for scale elasticity measurement in the stochastic case: with an application to Indian banking,” Financial Innovation, vol. 9, no. 1, Jan. 2023, doi: 10.1186/S40854-022-00447-1.
7. S. Khannaev, “ESTIMATION OF RETURNS TO SCALE OF UZBEK COMMERCIAL BANKS,” International Finance and Accounting, vol. 2020, no. 3, p. 9, 2020.
8. “Scale Economies in Banking and Financial Regulatory Reform | Federal Reserve Bank of Minneapolis.” Accessed: Mar. 18, 2025. [Online]. Available: https://www.minneapolisfed.org/article/2010/scale-economies-in-banking-and-financial-regulatory-reform
9. S. Khannaev, “Analysis of the efficiency of banks of different forms of ownership,” Economics and Innovative Technologies, vol. 2019, no. 1, p. 12, 2019.
